نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسنده

دانشیار علوم سیاسی دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

ایده­ها و اندیشه­های متفکران بزرگ، مرزناپذیر است و بنیان­های فکری آنها بر ساخت تفکر و ماهیت تحول جوامع دیگر نیز تأثیر می­گذارد. میشل فوکو (1984-1926) از جمله تأثیرگذارترین نظریه‌پردازان در نیمه دوم قرن بیستم است که دستگاه فکری او از دیدگاه­ها و چشم­اندازهای فکری گوناگون در جوامع مختلف مورد خوانش قرار گرفته است. خوانشی که در سه دهة گذشته، به صورت فعال در صدد بهره­گیری از مقوله­های فکری فوکو و در عین حال، ارائة تفسیری نو با هدف پاسخگویی به مسائل جوامع عرب در حوزة فکری – فلسفی است. هر یک از مفسران فوکو کوشیده­اند در پروژه فکری خود با هدف برون رفت از معضلات موجود به کاربست روش­شناسی­های مدرن و ارائة قرائتی جدید از میراث، تاریخ­نگاری اندیشه اسلامی و طرح تجددگرایی، کثرت­گرایی و ارائة نگرشی معطوف به آزادی انسان بر ­آیند. محور اصلی بحث در مقالة حاضر، معرفی، نقد و ارزیابی کتاب میشل فوکو در اندیشة معاصر عرب (1399) است که توسط الزواوی بغوره نوشته شده و مجید منهاجی آن را ترجمه کرده و نسخة فارسی این کتاب، از سوی نشر نگاه معاصر به زیور طبع آراسته شده است. نقد روش­شناختی، درون نظری و برون نظری این اثر مطرح و تلاش خواهد شد اشکالات موجود در ترجمه، تناقضات روش­شناختی و ابهامات مفهومی – نظری مورد توجه قرار گیرد.. نتیجه چنین امری، فرارفتن از مطالعه توصیفی و فراهم آوردن زمینه­های نقد و ارزیابی آثار علمی با هدف رشد تفکر انتقادی و گام نهادن در وادی نظریه پردازی است.
 

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

A Critical Review on the Book “In Contemporary Arab Thought” by Michel Foucault

نویسنده [English]

  • Aliashraf Nazari

Associate Professor of Political Science, University of Tehran, Tehran, Iran

چکیده [English]

The ideas and thoughts of great thinkers are boundless, and their intellectual foundations effects on the construction of thought and the nature of the transformation of other societies. Michel Foucault (1926-1984) is one of the most controversial theorists in the second half of the twentieth century, whose intellectual innovations have been seen from different perspectives and in different societies. A text that has been actively seeking to exploit Foucault's intellectual categories to represent a new interpretation aimed at answering the questions of Arab societies in the intellectual-philosophical field over the past three decades. Each of Foucault's commentators has tried by applying modern methodologies and presenting a new reading of his heritage, historiography of Islamic thought and the design of modernism and pluralism in his intellectual project with the aim of overcoming the existing problems in these societies. The focus of the present paper is the introduction, theoretical critique, and analysis of Michel Foucault's book “In Contemporary Arab Thought”, written by Al-Zawawi Baghura and translated by Majid Manhaji. Negah-e-Moaser press published the Persian version of this book in 2020.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Pluralism
  • Discourse
  • Power
  • Tradition
  • Modernism
  • Arabic Reason
بغوره، الزواوی (1399). میشل فوکو در اندیشه معاصر عرب. ترجمه مجید منهاجی. تهران: نشر نگاه معاصر.
پین، مایکل (1379). بارت، فوکو، آلتوسر. ترجمه پیام یزدانجو، تهران: مرکز.
داوری اردکانی، رضا(1375). غرب و بحران هویت در ایران معاصر (گفتگو). در: رویارویی فرهنگی ایران و غرب در دوره معاصر. تهران: انتشارات سروش.
دان، رابرت جی(1385). نقد اجتماعی پست­مدرنیته: بحران هویت. ترجمه صالح نجفی. تهران: نشر شیرازه.
شایگان، داریوش (1373). «تعطیلات در تاریخ». فصلنامه گفتگو. ش 6. زمستان: 7-21.
گاندی، لیلا (1388). پسااستعمارگرایی. ترجمه مریم عالم­زاده و همایون کاکا سلطانی. تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
موفه، شانتال (1391). درباره امر سیاسی. ترجمه منصور انصاری. تهران: رخ داد نو.
معینی علمداری، جهانگیر (1380). موانع نشانه‏شناختی گفتگوی تمدن‏ها. تهران: نشر هرمس.
میرسپاسی، علی (1384). تأملی در مدرنیته ایرانی، ترجمه جلال توکلیان، تهران: طرح نو.
نظری، علی اشرف (1390). مدرنیته و هویت سیاسی در ایران. تهران: بنیاد حقوقی میزان.
 
Bacchi, Carol (2012). Why Study Problematizations? Making Politics Visible. Open Journal of Political Science. Vol.2. No.1. 1-8.
Barnett, Clive. “On Problematization: Elaborations on A Theme in Late Foucault”. Last Visited: 6/1/2016. Available at: http://nonsite.org/article/on-problematization.
Fraser, Nancy (1994). Foucault on Modern Power: Empirical Insight and Normative Confusions. In: Bary Smart. Michel Foucault. Vol 2. London: Routledge.
Maniglier, Patrice (2012). What is a problematic? Radical Philosophy. No. 173. May / June: 21-23.
Newman, Saul (2005). Power and Politics in Poststructuralist Thought: New theories of the political. London: Routledge.
Rutherford, J. (1990). Identity, Community, Culture, Difference. London. Lawrence and Wishart.
Stoddart, Mark C. J. (2007). Ideology, Hegemony, Discourse: A Critical Review of Theories of Knowledge and Power. Social Thought & Research, Vol. 28: 191-225.