نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار جامعه‌شناسی، دانشگاه کاشان، دانشکدۀ علوم انسانی

2 دانشجوی دکتری بررسی مسائل اجتماعی ایران، دانشگاه کاشان، دانشکدۀ علوم انسانی

چکیده

این پژوهش به بررسی گفتمان انتقادی فیلم پرواز بر فراز آشیانه فاخته پرداخته است. پژوهش حاضر مطالعه توصیفی و تحلیلی بوده و از رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف برای تجزیه و تحلیل استفاده شده؛ همچنین در این پژوهش از نظریه‌های فرکلاف، فوکو، گافمن استفاده شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند؛ چهار گفتمان در فیلم پرواز بر فراز آشیانه فاخته وجود دارد؛ اولین گفتمان انضباط است؛ انضباط از طریق اعضای بیمارستان روانی بر بیماران روانی اعمال می‌شود؛ گفتمان دوم، گفتمان ساختارشکنی است که بیماران روانی در درون بیمارستان با ساختارهایی که در بیمارستان روانی وجود دارد، مخالفت می‌کنند. گفتمان سوم، گفتمان انگ‌زنی است. همچنین در فیلم نشان داده شده است که بیماران روانی توسط بیمارستان روانی، خانواده و در نهایت افراد جامعه انگ خورده‌اند و در نهایت گفتمان قدرت نیز در فیلم به چشم می‌خورد، قدرت از سوی اعضای بیمارستان بر بیماران روانی تحمیل می‌شود. از برجسته‌ترین شخصیت‌های این فیلم پرستار راچد و مک مورفی است که پرستار راچد نماد قدرت است و مورفی نماد آزادی و رهایی و در واقع قهرمان اصلی فیلم است که قصد دارد، بیماران روانی و به‌قول فوکو دیوانگان را از زیر سلطه نهادهای انضباطی برهاند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Critical Discourse Analysis on the Movie "Flying Over the Cuckoo's Nest"

نویسندگان [English]

  • Mehran Sohrabzadeh 1
  • Azad Omidvar 2
  • Neda Khodakaramian Gilan 2

1 Associate Professor, Kashan OF University, Faculty of Humanities

2 PhD Student, Kashan of University, Faculty of Humanities, Kashan, Iran

چکیده [English]

This study examines the critical discourse of the film “Flying over a Cuckoo's Nest”. The present study is a descriptive and analytical study and the Fairclough critical discourse analysis approach has been used for analysis. The theories of Fairclough, Foucault, and Goffman have also been used in this research. Research findings show that there are four discourses in the movie “Flying Over the Cuckoo's Nest”. The first discourse is discipline. Discipline is applied to the mentally ill through members of the mental hospital. The second discourse is the deconstructive discourse in which mental patients within the hospital oppose the structures that exist in the mental hospital. The third discourse is motivational discourse. The film also shows that the mentally ill are stigmatized by the mental hospital, the family, and ultimately members of society, and finally, the discourse of power is seen in the film, power being imposed on the mentally ill by hospital members. Among the most prominent characters in this film are Nurse Rachd, who is a symbol of power, and Murphy who is a symbol of freedom and liberation, and in fact the main protagonist of the film, who intends to free the mentally ill and, according to Foucault, insane people from disciplinary institutions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Critical Discourse Analysis
  • Film
  • Madmen
  • Hospital
  • Power
اسمارت، بری (1389)، میشل فوکو، ترجمه‌ی لیلا جوافشانی، تهران: نشر کتاب آمه.
برنز، اریک (1381)، میشل فوکو، ترجمه: بابک احمدی، تهران: نشر ماهی.
جلائی پور،حمیدرضا و محمدی، جمال (1387)،  نظریه‌های متاخر جامعه‌شناسی، تهران: نشر نی
خادم الفقرایی، مهوش و کیان‌پور، مسعود (1395)، تحلیل گفتمان فیلم زندگی مشترک آقای محمودی و بانو با تمرکز بر داغ ننگ ناشی از تقابل سنت و مدرنیته، فصلنامه‌ی زن در فرهنگ و هنر، دوره‌ی 8، شماره‌ی 4 صفحات 453-443.
ساکس، لئونارد  (1398)، عامل جنون نیچه چه بود؟، ترجمه‌ی عبدالحسین عادل‌زاده.
سیدمن، استیون (1390)، کشاکش آرا در جامعه­شناسی، ترجمه: هادی جلیلی، تهران: نشر نی.
شعیری، حمیدرضا ( ۱۳۸۵ )، تجزیه و تحلیل نشانه معناشناختی گفتمان، تهران، نشر سمت.
فرکلاف، نورمن (1389)، تحلیل گفتمان انتقادی، ترجمه‌ی روح الله قاسمی، تهران: نشر اندیشه احسان.
فرقانی، محمد مهدی؛ اکبرزاده جهرمی، جمال الدین (1390)، ارائه مدلی برای تحلیل گفتمان انتقادی فیلم، فصلنامه‌ی مطالعه فرهنگ -  ارتباطات، سال 12، شماره‌ی 16، صفحات 156- 130.
فوکو، میشل (1383)، اراده به دانستن. ترجمه‌ی افشین جهان دیده و نیکو سوخوش، تهران: نشر نی.
لیدر، دارین (1398)، جنون چیست؟، ترجمه‌ی نهاله مشتاق، تهران: نشر ارجمند.
گافمن، اروینگ (1386)، داغ ننگ، چاره اندیشی برای هویت ضایع شده، ترجمه‌ی مسعود کیان‌پور، تهران: نشر مرکز.
عبداللهی، حمید؛ پیری، اکبر؛ موقر نربین، منصور (1390)، داغ ننگ و هویت اجتماعی: بررسی موردی عوامل اجتماعی داغ ننگ ‌زننده بر افراد دارای معلولیت جسمانی آشکار در شهر رشت، فصلنامه‌ی بررسی مسائل اجتماعی ایران، شماره‌ی 5 و 6، صفحات 195-221.
میشل فوکو (1381)، تاریخ جنون، ترجمه‌ی فاطمه ولیانی، تهران: نشر هرمس.
نامداری، اسما (1398)، تحلیل گفتمان انتقادی فیلم "عصبانی نیستم با رویکرد فرکلاف، فصلنامه‌ی پژوهش‌های نقد ادبی و سبک‌شناسی، شماره‌ی 3، صفحات 182-163.
نیچه، فردریش (1399)، سپیده‌دمان، ترجمه‌ی علی عبدالهی، تهران: نشر مصدق.
 
Albee G. & Ryan K. (2018), An overview of primary prevention, Journal of Mental Health, 7, 441–449.
Bruce G and Phelan C (2019), Conceptualizing Stigma, Journal Annual Review of Sociology, 27, pp. 363-385.
Bambra, G. (2014), A sociological dilemma: Race, segregation and US sociology. Journal Current Sociology, 62, 472–492.
Bresnahan, M., Zhuang, J. (2016), Detrimental effect of community-based stigma. Journal American Behavioural Scientist, 60, 1283–1292.
Casey, B (2019), Meanings of madness: a literature review, Journal of Psychiatric and Mental Health Nursing, 10, 89–9.
Crowe, M (1998), The power of the word: some post-structural considerations of qualitative approaches in nursing research. Journal of Advanced Nursing, 28, 339–344.
Dijk, A (2019). Principles of Critical Discourse Analysis, Journal Discourse & Society, 4(2): 249- 283.
Friedrich, A (1999), Gramophone, Film, Typewriter, Stanford University Press, Amazon.
Goffman.E (2005). Interaction Ritual: Essays in Face-to-Face Behavior. Aldine Transaction Publishers: NewBrunswick, NewJersey.
Kusow, A (2014), Contesting Stigma: On Goffman's Assumptions of Normative Order, Journal  Symbolic Interaction, 27(2):179-197.
Kim, K (2003), Order and Agency in Modernity: Talcott Parsons, Erving Goffman, and Harold Garfinkel. State University of New York Press: NewYork.
Kemper, T (2011), Status, Power and Ritual Interaction: A Relational Reading of Dur-kheim, Goffman, and Collins. Status. Routledge
Lemke, T (2011), An indigestible meal? Foucault, governmentality and state theory, Distinction Journal of Social Theory, 8(2), 43-64. 
Martin, J (2015), What is Ideology? Journal Sociology, 7 (7), pp 9-31.
Patrik Allen, L (2014), Critical Discourse and the Cultural Consecration of American Films, Journal Social Forces, 8 (3), pp 871–894.
Spierenburg, P (2004), Punishment, Power, and History: Foucault and Elias,  journal Social Science History,  28(4), 607-636.
Tremain, Sh (2006), Foucault and the Government of Disability, Scandinavian Journal of Disability, 8(1), 75-77.
Thompson, J (2011), Resituating Erving Goffman: From Stigma Power to Black Power, Journal Social Science & Medicine, 103, 1–6.
Trevino, A. (2003), Goffman's Legacy, Lanham, Md: Rowman & Littlefield Publishers.
Yanyan, Y, Delu, Z (2012), Social Semiotic Approach to the Multimodal Discourse Analysis of a Film Poster, Journal of Jining University, 2 (20).