زبان و ادبیات فارسی
نقدی بر کتاب شاعران حوزة ادبی خراسان گزیده‌ای برای دورة کارشناسی ادبیات فارسی

جمیله اخیانی

دوره 22، شماره 9 ، آذر 1401، ، صفحه 73-95

https://doi.org/10.30465/crtls.2021.36444.2246

چکیده
  کتاب شاعران حوزة ادبی خراسان ازجمله گزیده‌های ادبی است که توسط دکتر نصرالله امامی ظاهرا برای درسی به همین نام در دورة کارشناسی ادبیات فارسی تألیف شده است. با توجه به سابقة نویسنده در گزیده‌نویسیِ دانشگاهی، خواننده انتظار کتاب آراسته و پیراسته‌ای دارد که شوق دانشجویان را برای مطالعة بیشتر در بارة یکی از مهمترین حوزه‌های شعر فارسی ...  بیشتر

زبان و ادبیات فارسی
بررسی انتقادی کتاب تاریخ تحلیلی زبان فارسی

احمد بهنامی

دوره 22، شماره 9 ، آذر 1401، ، صفحه 97-112

https://doi.org/10.30465/crtls.2022.36888.2279

چکیده
  هدف پژوهش حاضر، بررسی یکی از منابعی است که برای درس «تاریخ زبان فارسی» از درس‌های رشته زبان و ادبیات فارسی نوشته شده است. برای این هدف، کتاب تاریخ تحلیلی زبان فارسی، تألیف حمیرا زمردی، انتخاب شده است. آیا مؤلف در هدف خود که آشنا کردن دانشجویان با تاریخ زبان فارسی است موفق بوده است؟ نویسندۀ مقالۀ حاضر به بررسی این کتاب و سنجش مطالب ...  بیشتر

زبان و ادبیات فارسی
نگاهی تحلیلی به اشعار کتاب‌های فارسی دوره‌ی ابتدایی

مالک شعاعی

دوره 22، شماره 9 ، آذر 1401، ، صفحه 113-139

https://doi.org/10.30465/crtls.2022.33939.2066

چکیده
        ادبیّات کودک باید بهترین افکار و ایدآل­ترین اهداف و مفاهیم را با روشی لذّت­بخش به مخاطب خود آموزش دهد. شعر به عنوان بخشی از ادبیات کودکان، به دلیل لذت شنیداری­ و ظرفیت فوق‌العاده­اش، ابزار مناسبی برای این منظور است. این مقاله با هدف بیان نابسامانی­های محتوایی و ساختاری اشعار شش کتاب فارسی دوره­ی ابتدایی ...  بیشتر

زبان و ادبیات فارسی
نقدی بر کتاب آتش اندر چنگ

آرش امرایی

دوره 22، شماره 8 ، آبان 1401، ، صفحه 175-201

https://doi.org/10.30465/crtls.2022.38343.2365

چکیده
  دیوان خاقانی، از دیرباز در بین محققان و ادبیات شناسان به دشواری و دیریابی معروف بوده است؛ به همین خاطر نسبت به دیگر آثار شاعران کلاسیک فارسی بیشتر موردتوجه شارحان و محققان قرار گرفته‌است و شرح‌های پرتعدادی بر همه یا بخشی از آن نگاشته شده است. یکی از شرح‌هایی که بخشی از این دیوان را شرح‌کرده‌است،کتابی است با عنوان «آتش اندر چنگ». ...  بیشتر

زبان و ادبیات فارسی
تحلیل محتوای کتاب‌های فارسی دورۀ ابتدایی براساس ساحت‌های تربیت سیاسی و اجتماعی سند تحول بنیادین آموزش و پرورش

محمدرضا پاشایی

دوره 22، شماره 8 ، آبان 1401، ، صفحه 203-229

https://doi.org/10.30465/crtls.2022.35885.2210

چکیده
  درک مناسب موقعیت اجتماعی و سیاسی و مواجهه خردمندانه با آن بر اساس نظام معیار اسلامی از اهداف اساسی ساحت تربیت سیاسی و اجتماعی در سند تحول بنیادین است. یکی از راه­های اساسی دستیابی به این ساحت در نظام تعلیم و تربیت، کتاب­های درسی فارسی است و دوره ابتدایی به جهت شکل دادن به شخصیت فردی و اجتماعی دانش‌آموزان از جایگاه مهمی برخوردار ...  بیشتر

زبان و ادبیات فارسی
از جامعه‌شناسی تا ادبیات: بررسی انتقادی کندوکاوی در جامعه‌شناسی ادبیات

هاشم صادقی محسن‌آباد

دوره 22، شماره 8 ، آبان 1401، ، صفحه 231-253

https://doi.org/10.30465/crtls.2022.34532.2107

چکیده
  مقالة حاضر، به بررسی انتقادی کتاب کندوکاوی در جامعه‌شناسی ادبیات اثر فرهنگ ارشاد می‌پردازد. در این مقاله نشان خواهیم داد که به دلیل عدم آشنایی عمیق با اصطلاحات ادبی، درآمیختن نظریه­ها و مکتب‌های ادبی و شناخت ناکافی از جریان‌ها، سبک‌ها و انواع ادبی و ... این کتاب تقریری مناسب از جامعه‌شناسی ادبیات به دست نمی‌دهد و نمی‌توان ...  بیشتر

زبان و ادبیات فارسی
نگاه انتقادی به سرفصل درس نگارش خلاق دانشگاه فرهنگیان

فاطمه جعفری کمانگر

دوره 22، شماره 3 ، خرداد 1401، ، صفحه 151-169

https://doi.org/10.30465/crtls.2021.32176.1940

چکیده
  سرفصل درسی به عنوان راهنما و تعیین کننده‌ی خط مشی هر درس، در کنار راهبردها، فنون و روش‌های تدریس، نقش مهمی در رسیدن به اهداف و شایستگی‌های هر درس ایفامی‌کند. نگارش خلاق یکی از دروس عمومی مختص دانشگاه‌فرهنگیان است که با هدف ایجاد توانایی نگارش روان و خلاقانه، در برنامه‌ی درسی این دانشگاه گنجانده‌شده‌است و انتظار‌می‌رود سرفصلی ...  بیشتر

زبان و ادبیات فارسی
بررسی کتاب پژوهشی جامعه‌شناختی در نثر داستانی جدید فارسی و آسیب‌شناسی ترجمه آن

قدسیه رضوانیان

دوره 22، شماره 3 ، خرداد 1401، ، صفحه 171-195

https://doi.org/10.30465/crtls.2021.29765.1744

چکیده
  کتاب پژوهشی جامعه ­شناختی در نثر داستانی جدید فارسی، اثر رضا نواب­پور یکی از دقیق­ ترین کتاب­ های تحلیل ادبیات داستانی معاصر ایران است. نویسنده  با بررسی دیالکتیک ادبیات و تاریخ، از مشروطه تا انقلاب 1357، نه تنها رخدادهای کلان تاریخ­ساز، بلکه وقایع ریز سیاسی و چگونگی اثرگذاری آن بر ادبیات داستانی را با نگاه ژرف انتقادی بررسیده ...  بیشتر

زبان و ادبیات فارسی
تصحیح دو بیت از شاهنامۀ جلال خالقی‌مطلق

علی سلیمانی؛ محمد فولادی

دوره 22، شماره 3 ، خرداد 1401، ، صفحه 197-215

https://doi.org/10.30465/crtls.2022.38659.2394

چکیده
  بسی از فرهنگ‌نویسان، شارحان و مصححان شاهنامه واژه‌های «جُناغ» و «جُنا» را یک واژه تلقی کرده و از آنها به‌‌جای یکدیگر استفاده کرده‌اند. حال آنکه توجه بر بافت موقعیتی، نشانه­های درون‌‌متنی و نگاهی جامع بر ابیاتی که این دو واژه در آن آمده، مشخص می‌سازد که در شاهنامۀ فردوسی این دو واژه، یک واژه نیستند بلکه دو واژۀ مختلف ...  بیشتر

زبان و ادبیات فارسی
بررسی کتاب برآمدن ژانر خلقیات در ایران

مریم شریف نسب

دوره 22، شماره 3 ، خرداد 1401، ، صفحه 217-240

https://doi.org/10.30465/crtls.2022.37770.2328

چکیده
  برآمدن ژانر خلقیات در ایران نوشتة ابراهیم توفیق، سیدمهدی یوسفی، حسام ترکمان و آرش حیدری با ایده‌ای خوب تلاش می‌کند محتواهای موجود در باب خلقیات ایرانیان را از دورة مشروطه تا سال‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی، بررسی و دسته‌بندی کرده، ارکان و اجزای یک «ژانر» را از آن استخراج نماید. این مقاله با روش اسنادی- انتقادی تلاش کرده ...  بیشتر

زبان و ادبیات فارسی
نقدی بر تصحیح کتاب روح‌الارواح فی شرح اسماء الملک الفتاح

محمد مهدی معلمی؛ سیدعلی قاسم زاده

دوره 22، شماره 3 ، خرداد 1401، ، صفحه 241-267

https://doi.org/10.30465/crtls.2021.32904.1974

چکیده
  روح‌الارواح فی شرح اسماء الملک الفتاح نوشتة شهاب‌الدین ابوالقاسم احمدبن منصور سمعانی(487ـ534ق) کهن‌ترین اثر مستقل در شرح اسماءالله به زبان فارسی است که بر روی برخی از آثار ادبی و عرفانی ازجمله کشف‌الاسرار میبدی تاثیر مستقیم گذاشته است. نثر این کتاب روان،‌ سلیس، و در عین حال شاعرانه است و گاه برای بیان مفاهیم عرفانی از نثری آهنگین ...  بیشتر

زبان و ادبیات فارسی
نگاهی به کتاب شاهنامۀ (1) نامورنامۀ شهریار (گزیده‌ای برای درس شاهنامۀ کارشناسی)

جمیله اخیانی

دوره 21، شماره 9 ، آذر 1400، ، صفحه 1-20

https://doi.org/10.30465/crtls.2021.30019.1770

چکیده
  انتخاب بخش‌هایی از متون کهن و توضیح دشواری‌های آن‌ها در قالب گزیده‌های دانشگاهی برای تدریس در رشتة زبان و ادبیات فارسی از تألیفاتی است که در سال‌های اخیر افزایش یافته است. کتاب شاهنامۀ (1) نامورنامۀ شهریار که در انتشارات سمت منتشر شده یکی از این گزیده‌هاست که حاصل دقت‌نظر شاهنامه‌شناس برجسته، سجاد آیدنلو، است که کتابی درخور را ...  بیشتر

زبان و ادبیات فارسی
مرثیه‌ای بر مرثیه‌خوان مدائن (نقد و بررسی کتاب مرثیه‌خوان مدائن)

آرش امرایی

دوره 21، شماره 9 ، آذر 1400، ، صفحه 21-47

https://doi.org/10.30465/crtls.2021.30527.1819

چکیده
  دیوان خاقانی از آثار شایستۀ ادبیات فارسی است که به دیریابی و دشوارفهمی مشهور است. ازاین‌رو، در مقایسه با دیگر دیوان‌های شعر فارسی دیوان خاقانی کم‌‌تر مورداقبال شارحان قرار گرفته‌ است. در این میان، گزیده‌گویی و گزیده‌گزینی دامن دیوان خاقانی را نیز رها نکرده‌ است و گزیده‌‌هایی چند از قصاید خاقانی شرح و منتشر شده‌ است. یکی از ...  بیشتر

زبان و ادبیات فارسی
بررسی انتقادی تصحیح تذکرۀ‌الاولیا

معصومه امیرخانلو

دوره 21، شماره 9 ، آذر 1400، ، صفحه 49-70

https://doi.org/10.30465/crtls.2021.35287.2157

چکیده
  چاپ و انتشار تصحیح تذکرۀ‌الاولیای عطار نیشابوری، که از امهات متون نثر فارسی به‌شمار می‌رود، در سال 1398 به‌همت دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی به‌انجام رسید. از اولین تصحیح انتقادی تذکرۀ‌الاولیا، به‌تصحیح رینولد الین نیکلسون، بیش از یک قرن می‌گذرد، اما تصحیح تازه‌ای که صورت گرفته است از بسیاری جهات بر تصحیح سایرین برتری دارد، زیرا ...  بیشتر

زبان و ادبیات فارسی
بررسی انتقادی کتاب قصۀ سلیمان متنی کهن از حوزۀ زبانی آذربایجان

میلاد بیگدلو؛ فرزانه فرحزاد

دوره 21، شماره 9 ، آذر 1400، ، صفحه 71-97

https://doi.org/10.30465/crtls.2021.34424.2100

چکیده
  قصۀ سلیمان نوشتۀ ابویعقوب یوسف‌بن علی‌بن عمر تبریزی است که تاریخ نوشته‌شدن آن به سال‌های پایانی سدۀ ششم تا سال‌های آغازین سدۀ هفتم بازمی‌گردد. این کتاب به‌کوشش علی‌رضا امامی و ادوان امیری‌نژاد نخستین‌‌بار در سال ۱۳۹۸ در بنیاد موقوفات افشار به‌همکاری نشر سخن به‌چاپ رسیده است. متن به‌دست‌داده‌شده، باوجود کوشش بسیار و ارزش‌مند ...  بیشتر

زبان و ادبیات فارسی
آسیب‌شناسی مقولة ویرایش در کتب ادبیات فارسی دورة متوسطه

محمدرضا پاشایی؛ سعید قاسمی پرشکوه

دوره 21، شماره 9 ، آذر 1400، ، صفحه 99-132

https://doi.org/10.30465/crtls.2021.33309.2015

چکیده
  مقولة ویرایش در کتب درسی موضوعی است که با دیدگاه علمی می‌توان به آسیب‌شناسی آن‌ پرداخت. هدف این جستار که ساختار آن از کل به جزء تنظیم و در ذکر شواهد نیز از روش نمونة آماری استفاده شده است بیان برخی مشکلات و کاستی‌ها در حوزة ویرایش کتب درسی فارسی دورة متوسطه به‌عنوان جامعة آماری است و ازآن‌جاکه هرساله گروه تألیف کتب آموزشی در این ...  بیشتر

زبان و ادبیات فارسی
نگرش انتقادی به پای‌بندی کتب‌ فارسی به ساحت زیبایی‌شناسی و هنری سند تحول بنیادین آموزش و پرورش

فاطمه جعفری کمانگر؛ مریم زارعی

دوره 21، شماره 9 ، آذر 1400، ، صفحه 133-154

https://doi.org/10.30465/crtls.2021.31811.1912

چکیده
  در کشور ما تحقق بخش بزرگی از تعلیم‌ و تربیت و سوق‌دادن دانش‌آموزان به سمت‌وسوی حیات طیبه از طریق کتاب‌های درسی اتفاق ‌می‌افتد که برای رسیدن به آن نقشة راهی دقیق و حساب‌شده لازم است. سند تحول بنیادین آموزش ‌و ‌پرورش برمبنای این اصول و با الهامگیری از اسناد بالادستی و باتوجه‌به راه‌بردهای نظام جمهوری ‌اسلامی تدوین‌ شده است تا ...  بیشتر

زبان و ادبیات فارسی
شد نرگسی هلاک ز تیغ جفای تو نقد تصحیح دیوان نرگسی ابهری

علی جلالی

دوره 21، شماره 9 ، آذر 1400، ، صفحه 155-175

https://doi.org/10.30465/crtls.2021.32797.1963

چکیده
  طبع آثار نویافتة کهن اگر به‌دقت و با اصولی علمی انجام گیرد، راه‌گشای تحقیقات حوزه‌های مختلف دانش خواهد بود اما اگر بی‌‌دقتی در آن راه یابد، خود ره‌زن می‌‌شود و گرهی بر گره‌‌ها می‌‌افزاید. دیوان نرگسی ابهری از این جمله است که بدخوانی‌‌های بسیار در آن راه یافته است و محقق ادبی نمی‌‌تواند بهرة لازم را از آن ببرد. مصحح این دیوان، ...  بیشتر

زبان و ادبیات فارسی
بررسی میزان رضایت‌مندی دانشجویان و مدرسان از محتوای کتاب‌های تاریخ زبان فارسی براساس الگوی هَیَجامَد

زهرا جهانی؛ شیما ابراهیمی؛ سمیرا بامشکی

دوره 21، شماره 9 ، آذر 1400، ، صفحه 177-200

https://doi.org/10.30465/crtls.2021.32980.1980

چکیده
  هَیَجامَد تلفیقی از دو واژۀ (هیجان و بسامد) است که به هیجانات متأثر از استفادۀ حواس مختلف در یادگیری توجه می‌کند که، باتوجه‌به اهمیت هیجانات در تدوین کتاب‌های درسی، می‌تواند مدنظر قرار بگیرد. در پژوهش حاضر به‌منظور کیفیت بخشی و بازنگری محتوای آموزشی کتاب‌های تاریخ زبان فارسی به بررسی میزان رضایت‌مندی دانشجویان و مدرسان در بهره‌گیری ...  بیشتر

زبان و ادبیات فارسی
نقد و بررسی درس‌نامۀ «آثار غنایی غیرمنظوم» در سرفصل دکتری زبان و ادبیات فارسی، گرایش غنایی

امید ذاکری کیش

دوره 21، شماره 9 ، آذر 1400، ، صفحه 201-224

https://doi.org/10.30465/crtls.2020.30420.1827

چکیده
  حدود ده سال است که کمیتۀ برنامه‌ریزی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تصمیم گرفته است رشتۀ دکتری زبان و ادبیات فارسی را به گرایش‌های مختلف تقسیم کند. مبنای اولیۀ این تقسیم‌بندی انواع ادبی ارسطویی است. بر این اساس، یکی از این گرایش‌‌ها ادبیات غنایی است. در این مقاله، که به‌روش انتقادی ـ مروری نوشته شده است، یکی از دروس این گرایش به‌نام ...  بیشتر

زبان و ادبیات فارسی
نگاهی به زمان و حکایت و مختصری دربارۀ اصطلاح روایت/ حکایت (récit/ narrative)

محمد راغب

دوره 21، شماره 9 ، آذر 1400، ، صفحه 225-247

https://doi.org/10.30465/crtls.2021.32952.1978

چکیده
  کتاب سه جلدی زمان و حکایت (1983-1985) پل ریکور (1913-2005) را مهشید نونهالی از فرانسه به فارسی برگردانده که در سال 1397 به‌صورت کامل توسط نشر نی روانۀ بازار شده است. کتاب ریکور اثری دشوار به‌شمار می‌‌رود که فهم آن نیازمند آشنایی نسبتاً کاملی با رشته‌‌ها و شاخه‌‌های گوناگون علوم انسانی مانند فلسفه، تاریخ، ادبیات، روایت‌‌شناسی، و... ‌‌است. ...  بیشتر

زبان و ادبیات فارسی
معرفی و نقد کتاب چشم‌اندازی به تحولات ادبی پس از پیروزی انقلاب اسلامی در حوزۀ شعر و داستان

فاطمه راکعی

دوره 21، شماره 9 ، آذر 1400، ، صفحه 249-272

https://doi.org/10.30465/crtls.2020.29253.1703

چکیده
  کتاب چشم‌اندازی به تحولات ادبی پس از پیروزی انقلاب اسلامی در حوزۀ شعر و داستان، نوشتۀ بهجت‌السادات حجازی، در سال 1394 در انتشارات علمی و فرهنگی چاپ و منتشر شده است. مقالۀ حاضر با هدف معرفی و نقد کتاب مذکور نوشته شده و ویژگی‌های شکلی و محتوایی آن را موردبررسی قرار داده است. نتیجۀ این بررسی حاکی از آن است که کتاب، در کلیت آن، چه به‌لحاظ ...  بیشتر

زبان و ادبیات فارسی
نقد و بررسی کتاب درسی تجلی قرآن و حدیث در شعر فارسی

زینب رضاپور

دوره 21، شماره 9 ، آذر 1400، ، صفحه 273-297

https://doi.org/10.30465/crtls.2021.31201.1869

چکیده
  این پژوهش در نظر دارد کتاب تجلی قرآن و حدیث در شعر فارسی را که از سوی سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت) منتشر شده است ارزیابی‌ کند. این اثر، در مقایسه با آثار مشابه، گامی فراتر رفته و مؤلف محترم کتابی به‌نسبت روش‌مندتر، جامع‌تر، و کاربردی‌تر را عرضه‌ کرده ‌است. نظم منطقی در بیان مباحث، ارائة دسته‌بندی‌های ...  بیشتر

زبان و ادبیات فارسی
بررسی انتقادی جریان فرهنگ‌نویسی در زبان فارسی عامیانه «با تکیه بر دوازده فرهنگ زبان فارسی عامیانه»

قدسیه رضوانیان؛ سیاوش حق جو؛ لیلا درویشعلی پورآستانه

دوره 21، شماره 9 ، آذر 1400، ، صفحه 299-328

https://doi.org/10.30465/crtls.2020.15950.1234

چکیده
  هرچند از دوران قاجار تا کنون حدود شصت فرهنگ زبان فارسی عامیانه تدوین شده است، کم‌‌آگاهی فرهنگ‌‌نویسان یا پای‌بندنبودن آنان به اصول فرهنگ‌‌نویسی در پیکره‌نگاری، نگاه ذوقی و گذشته‌‌نگر آن‌‌ها به زبان عامیانه، نازل‌‌نگری زبان عامیانه دربرابر زبان رسمی، و ترس از ورود واژگان تابوشکن در زبان معیار از سوی سیاست‌‌گذاران فرهنگی ...  بیشتر

زبان و ادبیات فارسی
نگاهی انتقادی به کتاب ادبیات کودک در ایران: درس‌نامۀ دانشگاهی

امیرحسین زنجانبر؛ ایوب مرادی

دوره 21، شماره 9 ، آذر 1400، ، صفحه 329-359

https://doi.org/10.30465/crtls.2021.33989.2073

چکیده
  کتاب ادبیات کودک در ایران درس‌نامه‌‌ای دانشگاهی است که اکثر سرفصل‌‌های وزارت علوم را برای دو واحد درس «ادبیات کودک» در مقطع کارشناسی پوشش می‌‌دهد. نویسندۀ کتاب مذکور، محمد دهریزی، از مؤلفان کتاب «نگارش» دورۀ متوسطه، دانش‌‌آموختۀ ادبیات و از شاعران و نویسندگان حوزۀ کودک و نوجوان است که آثارش برندۀ جایزه‌‌های متعددی ...  بیشتر