زبان و ادبیات عربی
کارآمدی و أثر بخشی کتاب مبادی العربی از دیدگاه دانشجویان زبان و ادبیات عرب (مطالعه موردی: دانشگاه شیراز)

عبدالرزاق رحمانی؛ اسحق رحمانی؛ شبنم معینی زاده

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 01 بهمن 1401

https://doi.org/10.30465/crtls.2021.36114.2222

چکیده
  این مطالعه با هدف کارآمدی و أثر بخشی کتاب مبادی العربی از لحاظ رعایت معیارهای مطلوب کتاب درسی از نظر دانشجویان انجام شده است. نمونه آماری این پژوهش، دانشجویان رشته زبان و ادبیات عرب دانشگاه شیراز تشکیل می دهند که شامل 79 نفر، و به صورت سرشماری، برابر با جامعه آماری در نظر گرفته شده پرسشنامه را تکمیل کردند. این تحقیق از نوع توصیفی پیمایشی ...  بیشتر

زبان و ادبیات عربی
بررسی و نقد ساختاری کتاب مجمع‌الأمثال( مجموعه ضرب‌المثل‌ها)

لیلا جمشیدی؛ عیسی زارع درنیانی؛ خدیجه حسن پور

دوره 22، شماره 9 ، آذر 1401، ، صفحه 21-46

https://doi.org/10.30465/crtls.2022.38575.2388

چکیده
  نقد و بررسی آثاری که به گونه‌های خاص انواع ادبی پرداخته و در میان اهل زبان مقبولیت بسیاری یافته‌اند از ارزش بالایی برخوردار است. در ‌این میان بررسی و نقد آثاری چون مجمع‌الأمثال ابوالفضل میدانی که در دوره‌های آغازین ادبیات عربی تدوین شده، قابل توجه می‌باشد؛ چه آنکه با هدف جلوگیری از تحریف و نابودی میراث ارزشمند ضرب‌المثل و تبیین ...  بیشتر

زبان و ادبیات عربی
فمنیسم و رمان های سعودی از نظریه تا تطبیق (با نقدی بر رمان «انثی العنکبوت») (عنکبوت ماده)

بهنام فارسی؛ زهرا اسفندیاری

دوره 22، شماره 9 ، آذر 1401، ، صفحه 47-72

https://doi.org/10.30465/crtls.2022.38230.2357

چکیده
  فمنیسم، مکتبی است که در راستای بازیابی حقوق از دست­رفتة زنان شکل گرفته و بر پایة برابری و گاهاً برتری زنان نسبت به مردان بوده است. پس از اوج­گیری این پدیده در کشورهای غربی، اندیشه­های آن در کشورهای اسلامی به­ویژه عربستان نیز گسترش یافت. «قماشة العلیان» نویسندة سعودی، در رمان خود «أنثی العنکبوت»، به بیان مشکلات زنان ...  بیشتر

زبان و ادبیات عربی
نگاهی نقادانه به کتاب «السرد فی الروایة المعاصرة (الرجل الذی فقد ظلّه)» (راویت‌گری در رمان معاصر مردی که سایه‌اش را گم کرد)

علیرضا شیخی

دوره 22، شماره 8 ، آبان 1401، ، صفحه 109-132

https://doi.org/10.30465/crtls.2021.35676.2199

چکیده
  امروز موضوع بررسی آثار روایی از منظر شکل و ساختار، تبدیل به یکی از دغدغه های اصلی روایت شناسان و داستان پژوهان معاصر شده است و در همین راستا کتابها و مقالات زیادی به زیور طبع آراسته شده است. عبدالرحیم الکردی یکی از نویسندگان برجسته معاصر مصری است که در کتاب «السرد فی الروایة المعاصرة» تلاش وافری در راستای تبیین نظریه­های نقد ...  بیشتر

زبان و ادبیات عربی
ارزیابی ساختاری مقاله‌های مجلۀ «ادب عربی» دانشگاه تهران مطالعۀ موردی چکیده‌ها و مقدمه‌ها از سال 1388 تا 1398

حسین کیانی؛ شهلا جعفری

دوره 22، شماره 8 ، آبان 1401، ، صفحه 133-156

https://doi.org/10.30465/crtls.2022.39705.2489

چکیده
   از میان مؤلفه های ساختاری مقاله ­ها، چکیده و مقدمه مهمترین بخش مقاله است که خواننده بر اساس آن ها تصمیم به خواندن مقاله می­ گیرد. این پژوهش بر آن است تا با استفاده از پرسش‌نامه طراحی شده، چکیده ­ها و مقدمه­ های 71 مقاله مجله «ادب عربی» را در بازه زمانی 1388 تا 1398 به روش تحلیل محتوای ترکیبی و بر اساس رویکرد ساختاری ارزیابی ...  بیشتر

زبان و ادبیات عربی
بررسی نگرش دانش‌آموزان شهر کرمان در پایۀ دوازدهم رشته‌های علوم انسانی، علوم تجربی و ریاضی به درس عربی

دانش محمدی رکعتی؛ یوسف نظری؛ علی نوبهار؛ زینب شجاعی

دوره 22، شماره 8 ، آبان 1401، ، صفحه 157-174

https://doi.org/10.30465/crtls.2021.36368.2241

چکیده
  آموزش زبان عربی در مدارس به دلایل فرهنگی، سیاسی و نوع نگاه خانواده­ها و دانش‌آموزان از چند دهه پیش تاکنون نسبت به سایر دروس با چالش بیشتری مواجه بوده است. بررسی نگرش دانش آموزان به یادگیری این زبان، گام مؤثری در سیاستگذاری و تألیف کتاب­های آموزشی خواهد بود. این پژوهش با روش توصیفی ـ پیماشی به بررسی نگرش دانش­آموزان رشته­های ...  بیشتر

زبان و ادبیات عربی
تحلیل و نقد کتاب تحلیل همانندناپذیری (اعجاز) قرآن در آموزه‌های قرآن و سنت

عسکر بابازاده اقدم؛ حسین تکتبار فیروزجایی؛ محمدمهدی روشن چسلی

دوره 22، شماره 7 ، مهر 1401، ، صفحه 135-156

https://doi.org/10.30465/crtls.2022.37657.2323

چکیده
  اندیشه نقد و نقد اندیشه به یونان باستان و بوطیقای ارسطو می­رسد، نقد بر آن است تا ذوق عامه را تهذیب و فکر نویسنده را تربیت کند؛ در این میان نقد کتاب­های تألیف­شده می­تواند به تقویت کیفی محتوا و زیبایی شکلی اثر منجر شود. این پژوهش، تحلیل و نقد شکلی و محتوایی کتاب «تحلیل همانند­ناپذیری (اعجاز) قرآن در آموزه­های قرآن و سنت» ...  بیشتر

زبان و ادبیات عربی
ارزیابی انتقادی کتاب علم الاجتماع الأدبی (...منهج «سوسیولوجی» فی القراءة و النقد) (جامعه شناسی ادبی، روشی «جامعه‌شناسی» در خواندن و نقد)

امیر مقدم متقی؛ علی احمدزاده

دوره 22، شماره 7 ، مهر 1401، ، صفحه 157-181

https://doi.org/10.30465/crtls.2022.39220.2446

چکیده
  کتاب «علم الاجتماع الأدبی» تألیف انور عبد الحمید الموسی از جمله تألیفات اخیر است که نویسنده در آن به شکلی جامع به سیر پیدایش و رشد و تحول جامعه شناسی ادبی از آغاز تا به امروز پرداخته و در کنار آن فصلی را نیز به آثار عربی در این حوزه و نقد آن ها اختصاص داده است. به منظور معرفی این کتاب بر آن شدیم تا این اثر را با تکیه بر روش توصیفی ...  بیشتر

زبان و ادبیات عربی
نقد ترجمة کتاب الصوفیه و السوریالیه بر پایة نظریة گارسس

زهرا هادوی خلیل آباد؛ حسین ایمانیان؛ علی بشیری

دوره 22، شماره 7 ، مهر 1401، ، صفحه 183-211

https://doi.org/10.30465/crtls.2021.36470.2248

چکیده
  ترجمه بیش از آن‌که "ابزاری" برای برگرداندن دانش و آگاهی از یک زبان به زبان دیگر باشد، "فرایندی" در بازتاب­دادن مفاهیم فرهنگی و اجتماعی است. برای بهبود چنین بازتابی، می­توان از دیدگاه­های نوین ترجمه، زبان­شناسی و گفتمانی بهره برد. یکی از دیدگاه­های نوین ترجمه، پیشنهادة کارمن گارسس اسپانیایی در سال 1994 و دارای چهار سطح "معنایی-لغوی"، ...  بیشتر

زبان و ادبیات عربی
نقد ساختاری و محتوایی کتاب الأدب العربی الحدیث؛ مدارسه وفنونه وتطوره وقضایاه ونماذج منه (ادبیات معاصر عربی؛ بررسی مکاتب، فنون ادبی و سیر تحول آن با ذکر نمونه هایی از نظم و نثر)

عبدالعلی آل بویه لنگرودی

دوره 22، شماره 3 ، خرداد 1401، ، صفحه 1-22

https://doi.org/10.30465/crtls.2021.35743.2203

چکیده
  ادبیات معاصر عربی به دلیل نقش مهمی که در انتقال فرهنگ و اندیشه معاصر عرب دارد، جایگاه ویژه­ای را در برنامه درسی رشته زبان و ادبیات عربی در دانشگاه­های ایران به خود اختصاص داده است. به طوری که برای آشنایی با ادبیات معاصر عربی، دروس مختلفی در مقاطع مختلف تحصیلی تحت عناوین متون نظم و نثر معاصر عربی ارائه شده است و همچنین به منظور تحقق ...  بیشتر

زبان و ادبیات عربی
افق انتظار خواننده ضمنی بررسی انتقادی کتاب «نظریات القراءة والتأویل الأدبی وقضایاها» (نظریه‌های خواندن، تأویل ادبی و مسائل آن)

امید ایزانلو

دوره 22، شماره 3 ، خرداد 1401، ، صفحه 23-47

https://doi.org/10.30465/crtls.2022.39573.2478

چکیده
  نقد خواننده ­محور از رویکردهای جدید نقدی به شمار می­ رود که تلاش دارد با پرداختن به مخاطب و خواننده، متون ادبی را از زاویه جدیدی بررسی کند. زایش این نظریه نتیجه تلاقی ادیب­ محوری و متن­ محوری بوده است و به­روز بودن آن، به نوعی خود مبیّن ضرورت پرداختن به آن می­ باشد که حسن مصطفی سحلول با نوشتن کتاب «نظریات القراءة والتأویل ...  بیشتر

زبان و ادبیات عربی
آسیب‌شناسی برنامۀ درسی رشتۀ «آموزش زبان عربی» مطالعه موردی: دانشگاه فرهنگیان

هدایت الله تقی زاده

دوره 22، شماره 3 ، خرداد 1401، ، صفحه 49-76

https://doi.org/10.30465/crtls.2022.38754.2404

چکیده
  برنامه­ریزان آموزشی همواره به دنبال بازنگری محتوای برنامه­های درسی هستند. برنامۀ درسی «آموزش زبان عربی» سال 1395، توسط دانشگاه فرهنگیان بازنگری و جایگزین برنامۀ درسی «دبیری زبان و ادبیات عربی» گردید. نظر به تأثیری که برنامۀ درسی برارتقای سطح دانش، مهارت ونگرش دانشجومعلمان دارد، بررسی آن ضروری است؛ از این­رو پژوهش ...  بیشتر

زبان و ادبیات عربی
آسیب‌شناسی ترجمۀ کتاب النقد الأدبی أصوله و مناهجه از منظر انتقال اطلاعات؛ براساس نظریۀ کاترینا رایس (اصول و شیوه‌های نقد ادبی)

حسام حاج مؤمن سیچانی

دوره 22، شماره 3 ، خرداد 1401، ، صفحه 77-103

https://doi.org/10.30465/crtls.2022.39662.2487

چکیده
  این پژوهش به بررسی ترجمۀ محمد باهر از کتاب «النقد الأدبی أصوله و مناهجه» اثر سیدقطب، از منظر انتقال اطلاعات می­ پردازد. مسأله این است: در ترجمۀ کتاب مذکور، مهم­ترین چالش­ های انتقال اطلاعات چیست؟ و عملکرد مترجم از منظر انتقال اطلاعات در چه محورهایی و چرا دچار آسیب شده است؟ روش مطالعه توصیفی–تحلیلی است؛ ابتدا کتاب عربی ...  بیشتر

زبان و ادبیات عربی
بررسی و نقد کتاب الموجز فی المنهج البحث العلمی فی التربیة و العلوم الإنسانیة (مختصری از روش تحقیق علمی در علوم تربیتی و علوم انسانی)

عبدالرزاق رحمانی

دوره 22، شماره 3 ، خرداد 1401، ، صفحه 105-127

https://doi.org/10.30465/crtls.2022.39190.2441

چکیده
  روش تحقیق از دروس بنیادی است که  در دهه‌های اخیر رشد مناسبی داشته و مورد اقبال خوبی قرار گرفته؛ اما متاسفانه با وجود تأکیدی که امروزه بر روش تحقیق و به کارگیری صحیح آن در حوزه‌های مختلف علوم وجود دارد، شاهد بی‌توجهی و کمتر پرداخته شدن به این مبحث و شیوه‌ها و اصول آن در تحقیقات دانشجویی هستیم. از آنجا که اغلب دانشگاه­ها به پژوهش ...  بیشتر

زبان و ادبیات عربی
نقد و ارزیابی کتاب مداخل تعلیم اللغة العربیة: رؤیة تحلیلیة (رویکردهای آموزش زبان عربی: نگرشی تحلیلی)

ساجد زارع

دوره 22، شماره 3 ، خرداد 1401، ، صفحه 129-149

https://doi.org/10.30465/crtls.2022.38216.2354

چکیده
  آموزش زبان عربی در سال­های اخیر در داخل و خارج از کشور مورد توجه پژوهشگران بسیاری قرار گرفته است و در این زمینه تاکنون کتاب­های زیادی به رشتة تحریر در آمده است؛ از جملة این کتاب­ها می­توان به کتاب مداخل تعلیم اللغة العربیة: رؤیة تحلیلیة به تالیف گروهی از نویسندگان  اشاره کرد. این کتاب به برخی از جدیدترین و مهم­ترین رویکردهای ...  بیشتر

زبان و ادبیات عربی
بررسی ترجمۀ عربی عیناها طبق الگوی ریخت‌شکنانۀ برمن

طیبه امیریان

دوره 21، شماره 2 ، اردیبهشت 1400، ، صفحه 1-22

https://doi.org/10.30465/crtls.2020.29509.1727

چکیده
  ارزیابی ترجمه براساس الگوهای ترجمه‌شناختی معیاری برای توصیف کارکرد ترجمه در زبان مقصد با حفظ ادبیات و دریافت معنای زبان مبدأ است. اعتبار ترجمۀ یک اثر هم با آگاهی موشکافانه از کاستی‌ها و ویژگی‌های مثبت آن طبق اصول الگوهای ارزیابی ترجمه سنجیده و بازنمایی می‌شود. آنتوان برمن که مدار نظرگاه ترجمه‌شناسی وی بر متن مبدأ استوار است، از ...  بیشتر

زبان و ادبیات عربی
آنتولوژی کتاب التفاعل فی الأجناس الأدبیة در ترازوی نقد (ارتباط‌مندی در ژانرهای ادبی)

رسول بلاوی

دوره 21، شماره 2 ، اردیبهشت 1400، ، صفحه 23-47

https://doi.org/10.30465/crtls.2020.29473.1723

چکیده
  این کتاب به بررسی موضوع مهمی از موضوعات عرصۀ نقد، درخصوص ژانرهای ادبی ازجمله کارکردهای ارتباطی، به‌‌منزلۀ ویژگی مکمل انواع ادبی پرداخته است. مؤلف کتاب، بسمه عروس، این مفهوم و پیوندش با مقامه و نیز میزان هم‌سانی آن با خوانش ارتباطی را موردمطالعه قرار داده است. ارزش ادبی مقامات و جایگاه برتر آن در مقایسه با سایر متون منثور را می‌توان ...  بیشتر

زبان و ادبیات عربی
نقدی بر کتاب نشأة المسرح فی المشرق (پیدایش نمایش‌نامه در شرق)

فرهاد رجبی

دوره 21، شماره 2 ، اردیبهشت 1400، ، صفحه 49-66

https://doi.org/10.30465/crtls.2020.31777.1908

چکیده
  هنر نمایش‌نامه، ره‌آورد زندگی اجتماعی انسان، بیش از دیگر انواع هنر در ارتباط با انسان اجتماعی است و بر همین اساس ‌‌می‌توان ‌‌گره‌خوردگی آن را با مدنیت جدید بیش از دیگر مؤلفه‌ها موردتأکید قرار داد. نمایش‌نامه، در دورۀ جدید، چه به‌عنوان یک متن و چه به‌عنوان مجموعۀ روایتی که به‌وسیلۀ بازیگران در صحنه اجرا می‌‌‌شود، یکی از ...  بیشتر

زبان و ادبیات عربی
بازنگری در مطالعات نحو عربی گزارش و تحلیل انتقادی کتاب أصول التفکیر النحوی (بنیان‌های اندیشۀ نحوی)

هادی رضوان

دوره 21، شماره 2 ، اردیبهشت 1400، ، صفحه 67-91

https://doi.org/10.30465/crtls.2020.29501.1726

چکیده
  برخلاف بسیاری از مطالعات در حوزۀ نحو عربی، پژوهش‌های علی أبوالمکارم از جایگاه ویژه‌ای برخوردارند. او در آثارش سعی کرده است تا با مطالعه‌ای روش‌مند تاریخ نحو عربی را به‌شکلی کلی و جامع موردمطالعه قرار دهد. کتاب أصول التفکیر النحوی از مهم‌ترین این آثار است که مؤلف در آن از مشکلات پیش‌روی مطالعات نحو عربی سخن گفته و درپی آن بوده است ...  بیشتر

زبان و ادبیات عربی
نگاه انتقادی تحلیلی به ساختار و محتوای کتاب أدب المقاومة

مرتضی زارع برمی

دوره 21، شماره 2 ، اردیبهشت 1400، ، صفحه 93-118

https://doi.org/10.30465/crtls.2020.29471.1721

چکیده
  کتاب أدب المقاومة (1970)، تألیف غالی شکری، نقد انواع ادبی مقاومت است و موضوع اصلی آن بر مدار نمودهای قهرمانی در آثار ادبی ملل می‌‌چرخد. این آثار گل‌چینی از رمان‌‌ها، ‌‌افسانه‌ها، نمایش‌نامه‌‌ها، و اشعارند. مقالة حاضر با روش توصیفی، تبیینی، و تحلیلی، و براساس رویکرد انتقادی تحلیلی به ارزیابی ساختاری و محتوایی کتاب أدب المقاومة ...  بیشتر

زبان و ادبیات عربی
نقد و تحلیل کتاب معانی الأبنیة فی العربیة (معانی ابنیۀ صرفی در زبان عربی)

حسن سرباز؛ آزاد مونسی

دوره 21، شماره 2 ، اردیبهشت 1400، ، صفحه 119-140

https://doi.org/10.30465/crtls.2020.29536.1729

چکیده
  کتاب معانی الأبنیة فی العربیة یکی از آثار ارزش‌مند فاضل صالح السامرائی است که در آن در ادامۀ پروژۀ نوآورانۀ خود در زمینۀ رویکرد معنایی به صرف و نحو به تبیین معانی أبنیه و صیغه‌های مختلف صرفی پرداخته و معتقد است که هرگونه تغییر در أبنیه و صیغه‌های صرفی به تغییر معنی در آن‌ها منجر می‌شود و توجه به تنوع این معانی بر اهمیت زبان عربی ...  بیشتر

زبان و ادبیات عربی
بررسی انتقادی کتاب الأدب المقارن فی ایران و العالم العربی

صابره سیاوشی؛ مریم علیپور

دوره 21، شماره 2 ، اردیبهشت 1400، ، صفحه 141-160

https://doi.org/10.30465/crtls.2021.6370

چکیده
  بررسی کتاب‌های درسی و دانشگاهی درجهت بهبود وضعیت آموزشی و با هدف بازنمایی ‌‌کاستی‌ها و نقاط پنهان این آثار صورت ‌‌می‌پذیرد. یکی از کتاب‌های انتشاریافته در حوزة ادبیات تطبیقی الأدب المقارن فی ایران و العالم العربی (1903-2012) از حیدر خضری است که در انتشارات سمت به‌چاپ رسیده است. این کتاب، از این نظر که به معرفی و بررسی مکاتب جدید ادبیات ...  بیشتر

زبان و ادبیات عربی
کتاب آلیات التأویل السّیمیائی (ابزارهای تفسیر نشانه‌شناسی) در بوتۀ نقد

محسن سیفی؛ الهام بابلی بهمه

دوره 21، شماره 2 ، اردیبهشت 1400، ، صفحه 161-177

https://doi.org/10.30465/crtls.2020.29468.1720

چکیده
  دانش ‌‌نشانه‌شناسی یکی از ‌‌شاخه‌های نقد ادبی جدید در قرن بیستم است که به بررسی ‌‌نشانه‌ها و روابط میان آن‌ها در متون ادبی و کارکردشان در انتقال پیام میان صاحب اثر و خواننده ‌‌می‌پردازد. کتاب آلیات التأویل السّیمیائی، نوشتۀ موسی ربابعه نیز از جملۀ آثاری است که ‌‌می‌کوشد تا از ره‌گذر برخی ابزارهای ‌‌نشانه‌شناسی و با عبور ...  بیشتر

زبان و ادبیات عربی
ارزیابی برگردان کتاب الشعریة العربیة با رویکرد نقد مقابله‌ای ترجمه

علی اصغر شهبازی

دوره 21، شماره 2 ، اردیبهشت 1400، ، صفحه 179-204

https://doi.org/10.30465/crtls.2020.30062.1778

چکیده
  کتاب الشعریة العربیة ادونیس در زمرۀ آثار نقدی اوست که از تاریخ نشر آن قریب به سی سال می‌گذرد. این اثر باوجود حجم اندک مطالبی یک‌پارچه پیرامون سیر تحول شعر عربی در گذر تاریخ دارد. نویسنده در چهار فصل با نگاهی موشکافانه پیدایش شعر عربی را می‌‌کاود و از منظر ناقدان قدیم مبانی زیباشناختی آن را موردتحلیل قرار می‌‌دهد. این کتاب از جملۀ ...  بیشتر

زبان و ادبیات عربی
تحلیل انتقادی کتاب النقد الأدبی العربی الجدید فی القصّة والرّوایة والسّرد(تلاشی برای خلق اثری دربارۀ نقدِ نقدِ داستان)

پیمان صالحی

دوره 21، شماره 2 ، اردیبهشت 1400، ، صفحه 205-228

https://doi.org/10.30465/crtls.2020.29635.1735

چکیده
  گرایش زیاد ناقدان ادبیات داستانی معاصر عرب به رویکردهای جدید نقد غربی به‌ویژه در دهۀ آخر قرن بیستم و نگرانی از قطع رابطۀ آنان با نقد قدیم عربی و نیاز مبرم کتاب‌خانه‌های عربی به آثاری دربارۀ نقدِ نقدِ داستان عبدالله ابوهیف ناقد سوری را بر آن داشت تا کتاب النقد الأدبی العربی الجدید فی القصّة والرّوایة والسّرد را به‌نگارش درآورد. ...  بیشتر