علمی- پژوهشی جامعه شناسی
مروری نقادانه بر ساختار انقلاب‌های علمی

فرهنگ ارشاد

دوره 22، شماره 1 ، فروردین 1401، صفحه 1-27

https://doi.org/10.30465/crtls.2021.31826.1920

چکیده
  انگیزۀ و هدف اصلی تامس کوهن از تدوین کتاب ساختار انقلاب­های علمی، ارائه تحلیلی در حوزۀ تاریخ فلسفۀ علم و تبیین دگرگونی­ها و استمرار نهاد علم است. کوهن که تحصیلات خودش را در فیزیک (مهندسی هیدرولیک) تا درجه دکتری به­پایان رسانده، بیش‌تر به تاریخ فلسفۀ علم (یا به­گفته بعضی، تاریخ و فلسفۀ علم)گرایش داشت. او تحت‌تاثیر آموزه­های ...  بیشتر

علمی- پژوهشی جامعه شناسی
بررسی دو امکان در وضعیت خانواده در ایران نقدی بر کتاب زوال پدرسالاری، فروپاشی خانواده یا ظهور خانوادۀ مدنی

مریم اسکافی نوغانی

دوره 22، شماره 1 ، فروردین 1401، صفحه 29-53

https://doi.org/10.30465/crtls.2020.28933.1680

چکیده
  کتاب «زوال پدرسالاری، فروپاشی خانواده یا ظهور خانوادۀ مدنی» به بررسی دو امکان در وضعیت خانواده در ایران پرداخته است که به زعم نویسنده می‌تواند همزمان با هم نیز وجود داشته باشد. وی با رویکردی انتقادی سعی کرده است به ارزیابی سیاست‌ها و طرح‌های انجام شده در خانواده بپردازد و با آسیب‌شناسی تشخیص‌ها و راهکارها به راهبردهای جایگزین ...  بیشتر

علمی- پژوهشی جامعه شناسی
مردم‌‌شناسی روان‌شناختی: بررسی کتاب فرهنگ و هویت

اصغر ایزدی جیران

دوره 22، شماره 1 ، فروردین 1401، صفحه 55-82

https://doi.org/10.30465/crtls.2021.36734.2265

چکیده
  رابطة میان خود و فرهنگ به‌‌عنوان موضوع اصلی مردم‌‌شناسی روانشناختی از عرصه‌‌های پژوهشی مهمی است که مردم‌‌شناسان را از آغاز درگیر خود کرده بود. کتاب فرهنگ و هویت: تاریخ، نظریه، و کاربرد انسان‌‌شناسی روانشناختی (ویرایش دوم، 2007) اثر چارلز لیندولم با ترجمة محسن ثلاثی یکی از بهترین و جامع‌‌ترین منابعی است که به معرفی این شاخه ...  بیشتر

علمی- پژوهشی جامعه شناسی
بررسی انتقادی کتاب هویت ایرانی؛ از دوران باستان تا پایان پهلوی

رضا بیگدلو

دوره 22، شماره 1 ، فروردین 1401، صفحه 83-107

https://doi.org/10.30465/crtls.2021.37007.2282

چکیده
  هویت یا پرسش از کیستی و چیستی انسان، به‌صورت شکلی از آگاهی تاریخی بروز کرده و دارای کارویژه‌های فردی و اجتماعی متعددی است. در دهه‌های اخیر با توجه به پیچیده‌شدن روند هویت‌یابی و نیز گستردگی لایه‌ها و ابعاد هویت، گسترش جهانی شدن، پیدایش مکاتب و رهیافت‌های مدرن و پسامدرن درباره تبیین مبانی، مؤلفه‌ها و کارکردهای آن و نیز تأثیر رویدادهای ...  بیشتر

علمی- پژوهشی
بررسی کتاب A Realist Theory of Science (نظریه‌ای واقع‌گرا دربارۀ علم)

مریم پوست فروش؛ مصطفی تقوی

دوره 22، شماره 1 ، فروردین 1401، صفحه 109-135

https://doi.org/10.30465/crtls.2022.38352.2368

چکیده
  تاکنون روایت­های متفاوتی درخصوص ماهیّت علم و فعّالیّت علمی ارائه شده ­است. روی بسکار که از پیشگامان واقع­گرایی انتقادی است با انتشار کتاب نظریه­ای واقع­گرا دربارۀ علم درصدد ایجاد یک انقلاب کوپرنیکی در فلسفۀ علم است که به نظر می­رسد به خوبی از پس آن برآمده است. او برای این منظور به برجسته­سازیِ مباحث هستی­شناسی و توجّه ...  بیشتر

علمی- پژوهشی جامعه شناسی
بررسی انتقادی کتاب سالخوردگی جمعیّت و اقتصاد نسلی: چشم‌اندازی جهانی

حاتم حسینی

دوره 22، شماره 1 ، فروردین 1401، صفحه 137-161

https://doi.org/10.30465/crtls.2021.36067.2220

چکیده
  سالخوردگی جمعیّت سرنوشت جمعیّت‌شناختی محتوم جوامع معاصر خواهد بود. کم‌توجّهی به این پدید می‌تواند پیامدهای آن را به مراتب پیچیده‌تر و دشوارتر سازد. تألیف و ترجمه‌ی متون علمی و پژوهش در این زمینه از مسیرهای اصلی شناخت این پدیده و مدیریّت آن است. هدف این مقاله معرّفی، ارزیابی و نقد کتاب «سالخوردگی جمعیّت و اقتصاد نسلی: چشم‌اندازی ...  بیشتر

علمی- پژوهشی
بررسی انتقادی کتاب فلسفۀ علوم اجتماعی: روش‌ها، آرمان‌ها و سیاست‌های پژوهش اجتماعی

محمد شجاعیان؛ محمدرضا طاهری

دوره 22، شماره 1 ، فروردین 1401، صفحه 163-181

https://doi.org/10.30465/crtls.2022.36854.2276

چکیده
  فلسفه علوم اجتماعی، به عنوان دانشی درجه دوم، عبارت است از تاملات فلسفی درباره ماهیت و دامنه علوم اجتماعی و ماهیت تبیین و عینیت. همچنین، بحث «روش شناسی» علوم اجتماعی و ماهیت ارتباط این علوم با طبیعی از جمله مسائل پایدار در فلسفه علوم اجتماعی است. پژوهش حاضر به بررسی و نقد مهمترین ایده هایی می پردازد که در کتاب «فلسفه علوم ...  بیشتر

علمی- پژوهشی جامعه شناسی
نقد و بررسی کتاب ایران در پنج روایت؛ دربارۀ هویت ملی، تنوع زبانی، زبان مادری و مسئلۀ زبان ترکی در ایران

ناصر صدقی

دوره 22، شماره 1 ، فروردین 1401، صفحه 183-206

https://doi.org/10.30465/crtls.2021.33055.1985

چکیده
  بررسی مفهوم ایران و هویت ملی در ارتباط با مساله تنوع قومی و زبانی جامعه ایرانی، موضوع اصلی مطرح در کتاب ایران در پنج روایت است. نویسنده کتاب با ارجاع به واقعیت تنوع قومی-زبانی و جغرافیایی جامعه ایرانی، در صدد ارائه خوانشی کثرت گرا از مفهوم ایران و هویت ملی است. وی با نقد گفتمان تقلیل گرایِ ناسیونالیستی، ایرانیت و هویت ملی را مقوله ای ...  بیشتر

علمی- پژوهشی جامعه شناسی
ارزیابی انتقادی کتاب مبانی و اصول جامعه‌شناسی اسلامی

مسلم طاهری کل کشوندی

دوره 22، شماره 1 ، فروردین 1401، صفحه 207-228

https://doi.org/10.30465/crtls.2021.36300.2237

چکیده
  این مقاله، به ارزیابی انتقادی کتاب «مبانی و اصول جامعه شناسی اسلامی» نوشته فرید یونس خواهد پرداخت. در راستای شتاب گرفتن جریان تحول‌خواه در حوزه علوم اجتماعی، ضرورت ایجاب می‌کند، با طرح و ارزیابیِ آثار و تحقیقات علمی اندیشمندانی که در این زمینه اقداماتی انجام داده‌اند، گامی اساسی جهت دستیابی به مدلی مطلوب از «جامعه ...  بیشتر

علمی- پژوهشی جامعه شناسی
بررسی انتقادی کتاب شهرها و مصرف

محمد عباس زاده؛ سجاد مسگرزاده

دوره 22، شماره 1 ، فروردین 1401، صفحه 229-252

https://doi.org/10.30465/crtls.2021.29108.1692

چکیده
  در مقاله حاضر، کتاب شهرها و مصرف (Cities and Consumption) اثر مارک جین (Mark Jayne) با ترجمه  فارسی مرتضی قلیچ مورد نقد و بررسی قرار گرفت. از مزایای این کتاب می‌توان به ارائه دیدگاه‌ها، نظریات، پیشینه‌ها تجربی، اسناد و مورد پژوهی‌های مختلف در مورد شهر و مصرف اشاره کرد. ترجمه و نگارش کتاب، علیرغم ارائه اطلاعات مهم پیرامون شهرها و مقوله‌ی مصرف، ...  بیشتر

علمی- پژوهشی جامعه شناسی
بررسی و نقد کتاب قومیت و قوم‌گرایی در ایران؛ افسانه و واقعیت

سیاوش قلی پور

دوره 22، شماره 1 ، فروردین 1401، صفحه 253-276

https://doi.org/10.30465/crtls.2022.25904.2305

چکیده
  کتاب «قومیت و قوم‌گرایی: افسانه و واقعیت»، پژوهشی دربارۀ منازعات گروه‌های قومی در ایران پس از جنگ جهانی اول تا دهه‌های پایانی سدۀ 14 خورشیدی است. از نظر نویسنده، قومیت و گروه‌های قومی مقوله‌های مدرنی هستند و سابقه‌ای در تاریخ ایران ندارند. سه عامل دولت تمرکزگرا و اقتدارطلب، منفعت‌طلبیِ نخبگان و نیروهای بین‌الملل در ظهور این منازعات ...  بیشتر

علمی- پژوهشی جامعه شناسی
ارزیابی انتقادی کتاب خشونت و نظم‌های اجتماعی، چهارچوب مفهومی برای تفسیر تاریخ ثبت‌شدۀ بشر

علی کریمی مله

دوره 22، شماره 1 ، فروردین 1401، صفحه 277-303

https://doi.org/10.30465/crtls.2022.37012.2283

چکیده
  هدف این مقاله ارزیابی انتقادی کتاب خشونت و نظم های اجتماعی است. خشونت سیاسی جمعی به مثابه پدیده ای پربسامد در زندگی جوامع، از دیرباز مطمح نظر اندیشه‌ورزان علوم اجتماعی بوده است. آغاز هزاره سوم و ظهور اشکال نوین خشونت سیاسی ، سبب بازتوجه صاحب نظران در باره نسبت آن با توسعه شده است. اثر حاضر با پیشگامی فکری داگلاس نورث و همکارانش، از ...  بیشتر

علمی- پژوهشی جامعه شناسی
نقد کتاب معجزه، بحران و آینده؛ تجربۀ توسعۀ آسیای شرقی

زهرا کریمی موغاری

دوره 22، شماره 1 ، فروردین 1401، صفحه 305-330

https://doi.org/10.30465/crtls.2021.34479.2105

چکیده
  کتاب تجربه توسعه آسیای شرقی؛ معجزه، بحران و آینده، نوشته­ی ها­ جون چانگ، و ترجمه­ی لیلا سادات فاطمی نسب، در پی یافتن علل اصلی توسعه­ی موفقیت آمیز کشورهای آسیای شرقی است. کشورهای شرق آسیا، که پس از جنگ جهانی دوم کشورهایی فقیر و عقب مانده بودند، طی چند دهه به کشورهای تازه صنعتی شده مبدل گردیدند. در مورد علل توسعه­ی سریع کشورهای ...  بیشتر

علمی- پژوهشی جامعه شناسی
خوانش انتقادی کتاب نقد و نظر: درآمدی جامع بر نظریه‌های فمینیستی

خدیجه کشاورز

دوره 22، شماره 1 ، فروردین 1401، صفحه 331-353

https://doi.org/10.30465/crtls.2022.36762.2269

چکیده
  کتاب نقد و نظر: درآمدی جامع بر نظریه‌های فمینیستی نوشته رزمری تانگ و ترجمۀ منیژه نجم عراقی درکی روشن و قابل فهم از اصلی‌ترین سنت‌های فمینیستی به ما می‌دهد. نویسنده در این کتاب به هفت جریان اصلی فمینیستی پرداخته است: فمینیسم لیبرال، فمینیسم مارکسیستی، فمینیسم رادیکال، فمینیسم روانکاوانه، فمینیسم سوسیالیستی، فمینسم اگزیستانسیالیستی ...  بیشتر

علمی- پژوهشی جامعه شناسی
تحلیل انتقادی نظریۀ تمایز بوردیو با رویکردی فرانظری

طاهره لطفی خاچکی؛ علی یوسفی

دوره 22، شماره 1 ، فروردین 1401، صفحه 355-380

https://doi.org/10.30465/crtls.2020.28653.1665

چکیده
  نوشتار حاضر در پی معرفی و نقد نظریه تمایز پیر بوردیو با یک رویکرد فرانظری است. تحلیل فرانظری تمایز با تأکید برچهار محور زمینه‎های فکری و اجتماعی نظریه پرداز، مفروضات اساسی، مفاهیم محتوایی، روابط منطقی گزاره‎ها و فرایندهای تبیینی نظریه، و نقد نظریه صورت گرفته است. نتایج تحلیل فرانظری نشان داد جهان اجتماعی بوردیو مملو از توزیع ...  بیشتر

علمی- پژوهشی جامعه شناسی
نقدی بر کتاب زندگی روزمرۀ تهی‌دستان شهری تطهیر تهی‌دستی

بهارک محمودی؛ عباس وریج کاظمی

دوره 22، شماره 1 ، فروردین 1401، صفحه 381-399

https://doi.org/10.30465/crtls.2021.35181.2152

چکیده
  این مقاله با هدف مطالعه‌ای انتقادی بر کتاب «زندگی روزمره تهی‌دستان شهری (۱۳۹۰-۱۳۹۲)» نوشته علیرضا صادقی نوشته شده‌است. کتابی که حاصل پژوهش مقطع دکترای نویسنده است و اولین چاپ آن به پاییز ۱۳۹۷ بازمی‌گردد.  این کتاب از مجموعه آثاری به‎شمار می‌رود که در سنت نظری-روشی آصف بیات نوشته شده و به گفته نویسنده در ادامه کتاب «سیاست‌های ...  بیشتر

علمی- پژوهشی جامعه شناسی
بررسی انتقادی کتاب تاریخ تفکر اجتماعی در اسلام؛ از آغاز تا دورۀ معاصر

جواد نظری مقدم

دوره 22، شماره 1 ، فروردین 1401، صفحه 401-426

https://doi.org/10.30465/crtls.2022.32387.1950

چکیده
  نقد آثار دانشگاهی به ویژه آثاری که با رویکردی اسلامی در حوزه­ علوم اجتماعی تدوین شده‌اند از این جهت که به عنوان منبع درسی در دانشگاه‌ها و مراکز علمی ارائه و معرفی می‌گردند به تقویت این آثار و زدودن ابهامات متون و کشف قابلیت‌ها و ویژگی‌های آن و نیز تولید اندیشه اجتماعی در چارچوب تفکر اسلامی خواهد انجامید. در این مقاله تلاش می‌شود ...  بیشتر

علمی- پژوهشی جامعه شناسی
تأملی بر نظریۀ دموکراسی فرهنگی کارل مانهایم در کتاب دموکراتیک‌شدن فرهنگ

عبدالرضا نواح

دوره 22، شماره 1 ، فروردین 1401، صفحه 427-446

https://doi.org/10.30465/crtls.2022.32639.1955

چکیده
  کارل مانهایم جامعه­شناس مجاری-آلمانی و از چهره­های اصلی جامعه­شناسی معرفت است که کوشیده در فصل کوتاهی و بر پایه روش­های قیاسی و شهودی با ادبیاتی نسبتاً انتزاعی پاسخی برای نابسامانی­های سیاسی حاصل از گسترش دموکراسی در آلمان دهه سی قرن بیستم و مقارن با قدرت­گیری حزب ناسیونال سوسیالیسم بیابد. او دموکراسی را تنها پدیده­ای ...  بیشتر

علمی- پژوهشی جامعه شناسی
بررسی و نقد کتاب کین‌توزی

علی یعقوبی چوبری؛ حمیده محمدزاده

دوره 22، شماره 1 ، فروردین 1401، صفحه 447-472

https://doi.org/10.30465/crtls.2021.35271.2156

چکیده
  هدف مقاله بررسی و نقد یکی از مهم­ترین کتاب­های ماکس شلر باعنوان «کین­توزی» است. این پژوهش به روش توصیفی ـ تحلیلی انجام شده است. شلر در کتاب مزبور به معرفی کین­توزی و همچنین نگاه نیچه به این مسئله پرداخته، در حالی­که او خود تحت­تأثیر این فیلسوف نامدار آلمانی مفهوم کین­توزی را مطرح و آن­را بسط و گسترش داده است. شلر ...  بیشتر